Accrescitivi/Diminutivi: Città

Verbi con prefissi da nomi e aggettivi + desinenza

Categoria della parola base	Categoria della parola derivata	Suffissi	Παρατηρήσεις
Nome/Aggettivo vicino bello bottiglia giallo abbraccio comando buccia arma cappotta	Verbo avvicinare abbellire imbottigliare ingiallire riabbracciare raccomandare sbucciare disarmare decappottare	a- (+ raddoppiamento della consonante che segue) in- r(i)-  r(a)- s- (privativo) dis- de-	*significato fattitivo “rendere”. *(inn-, il-, im-, ir-) το πρόθεμα αλλάζει ανάλογα με τα γράμματα που ακολουθούν. .

Nomi di qualita' da aggettivi

Categoria della parola base	Categoria della parola derivata	Suffissi	Παρατηρήσεις
Aggettivo raffinato, giovane flessibile, serio, vile costante prudente allegro avaro entusiasta sentimentale curioso	Nome raffinatezza, giovinezza flessibilità serietà, viltà costante prudenza allegria avarizia entusiasmo sentimentalismo curiosaggine	-ezza -ità, -età, - tà -anza, -enza -sore/-itrice -ia -izia -asmo -ismo -aggine	*μερικές λέξεις σε –enza, -anza προέρχονται επίσης και από ρηματική βάση es. alleare à alleanza

Nomi d' azione da verbi

Categoria della parola base	Categoria della parola derivata	Suffissi	Παρατηρήσεις
Verbo lavorare rapire	Nome lavorazione rapimento	-zione, -sione -mento	* Η κατάληξη –sione χρησιμοποιείται με τα ρήματαa β’ ή γ’ συζυγίας. *πολλές φορές είναι δυνατόν να έχουμε και τις δυο καταλήξεις –mento, -zione, στην ίδια οικογένεια λέξεων όπου η κάθε μια χρησιμοποιείται σε διαφορετική περίπτωση πχ. collocare , collocamento, collocazione
atterrare telefonare cadere salire	atterraggio telefonata caduta salita	-aggio -ata -uta -ta	* η κατάληξη -aggio χρησιμοποιείται πολύ στο τεχνικό λεξιλόγιο *δεν πρόκειται για τίποτα περισσότερο από τις καταλήξεις των ομαλών μετοχών στο θηλυκό γένος τους που συνδέονται με το ρήμα ανάλογα με την συζυγία.
rompere chiudere	rottura chiusura	-ura	* Η βάση είναι το participio passato και σε υτό προσθέτεται η κατάληξη -ura
difendere ridere	difesa riso	participio passato irregolare

Verbi da nomi e aggettivi

Categoria della parola base	Categoria della parola derivata	Suffissi	Παρατηρήσεις
Nome/Aggettivo privato ironia piano, santo alba scopa	Verbo privatizzare ironizzare pianificare santificare albeggiare scopare	-izzare -ificare -eggiare suffisso zero	*significato fattitivo “rendere”. σαν κατάληξη είναι πολύ συνηθισμένη σε διαλέκτους. *significato fattitivo “rendere”. *significato eventivo. έχει την έννοια μια πραξης που συμβάινει εκείνη την στιγμή.

Spregiativi - Υποτιμητικά

Ø  H κατάληξη –accio/-accia:

H κατάληξη –accio/-accia κατά κύριο λόγο προσδίδει αρνητική  έννοια στις λέξεις με τις οποίες ενώνεται. Βέβαια σπανιότερα μπορεί να προσδίδει μια κάποια θετική έννοια υπό όρους πχ. fratellaccio (quel fratello terribile, detto affettuosamente)

Esempi:

giornata – giornataccia

tempo – tempaccio

parola – parolaccia

Ø  H κατάληξη –icchio/-acchio:

H κατάληξη –icchio/-acchio προσδίδει αρνητική  έννοια στις λέξεις με τις οποίες ενώνεται, κατά κύριο λόγο εκφράζει την μικρή αξία.

Esempi:

avvocato – avvocaticchio

uomo -- ominicchio

Ø  H κατάληξη –astro/-astra:

H κατάληξη –astro/-astra σημαίνει όμοιος με ή σχεδόν και χρησιμοποείται πάντα με αρνητική έννοια.

Esempi:

giovane – giovanastro

fratello – fratellastro

sorella -- sorellastra

Vezzeggiativi - Χαιδευτικά

Ø  H κατάληξη –uccio/-uccia:

Σε αυτήν την κατηγορία έχουμε μ΄νο την κατάληξη –uccio/-uccia η οποία προσδίδει μια ¨χαιδευτική¨ έννοια και για αυτό συναντάται κυρίως στην γλώσσα που αναφέρεται σε παιδιά.

Esempi:

bocca – boccuccia

cosa – cosuccia

Accrescitivi - Μεγεθυντικά

Ø  H κατάληξη –one/-ona:

Πρόκειται για την μόνη μεγενθυντική κατάληξη η οποία ανάλογα με την λέξη με την οπία ενώνεται προσφέρει θετική ή αρνητική έννοια es. film –filmone (filmone είναι μια εξαιρετική ταινία) fanciullo – fanciullone (ένας ενήλικας που παλιμπαιδίζει).

Esempi:                       

strada – stradone

naso – nasone

Diminuitivi - Υποκοριστικά

Ø  H κατάληξη –ino, -ina:

Αυτή η κατάληξη δίνει στα ουσιαστικά ή στα επίθετα με τα οποία ενώνεται την έννοια του «μικρού», πρόκειται για μια κατάληξη που χρησιμοποιείται πολύ.

Esempi:

bacio –bacino

cavallo – cavallino

furgone – furgoncino

gatta -- gattina

¨Λέξεις¨ σε –ino/-ina με διαφορετική σημασία
boccone	bocconcino (genericamente cosa appetitosa)
bottega	botteghino (biglietteria)
formaggio	formaggino (un tipo particolare di formaggio fuso)
pasta	patsincino (dolce adatto ad essere consumato con te’)
telefono	telefonino (il cellulare)
peperone	peperoncino (varieta’ picante del peperone)
ricordo	ricordino (souvenir)

Ø  H κατάληξη –etto/-etta:

Και αυτή η κατάληξη έχει ακριβώς την ίδια λειτουργία με την κατάληξη –ino/-ina και χρησιμοποιούνται και οι 2 πολύ, μια διάκριση που μπορεί να γίνει ανάμεσα στις 2 καταλήξεις είναι ότι:  η κατάληξη –ino/-ina είναι η πιο διαδεδομένη στην Φλωρεντία και την Τοσκάνη ενώ η κατάληξη –etto/-etta είναι η κυρίαρχη στη Ρώμη και το Λάτσιο.

Esempi:

borsa – borsetta

casa -- casetta

cerchio -- cerchietto

¨Λέξεις¨ σε –etto/-etta με διαφορετική σημασία
ballo	balletto (ballo classico)
maglia	maglietta (T-shirt)

Ø  H κατάληξη –ello/-ella:

H κατάληξη –ello/-ella είναι και αυτή υποκοριστική και χρησιμοποιείται κυρίως στην Νότια Ιταλία.

Esempi:

albero – alberello
ponte – ponticello
povero – poverello
¨Λέξεις¨ σε –ello/-ella με διαφορετική σημασία
campana	campanello (per suonare alla porta di un appartamento)
penna	pennarello (quello usato dai bambini)
secchio	secchiello (piccolo secchio usato dai bambini al mare)
spina	spinello (sigaretta con  droga)

Ø  H κατάληξη –otto/-otta:

H κατάληξη –otto/-otta είναι ακόμα μια υποκοριστική κατάληξη η οποία βέβαι είναι κυρίως συνδεδεμένη με μια έννοια απλότητας αν όχι απλούστευσης.

 Esempi:

ragazzo – ragazzotto
¨Λέξεις¨ σε –otto/-otta με διαφορετική σημασία
pancia	panciotto (gilet)
riso	risotto (specialita’ gastronomica)
orso	orsacchiotto (pupazzo per bambini)

* ‘Ολες οι υποκοριστικές καταλήξεις, μπορούν να φέρουν και μια αρνητική έννοια (να ταυτίζονται δηλαδή με τις υποτιμητικές καταλήξεις) όταν συνδέονται με συγκεκριμένες λέξεις es. professore - professorino (giovane, inesperto) lavoro-lavoretto (occasionale)

Parole Alterate

Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν τα μεγεθυντικά, τα υποκοριστικά, τα χαϊδευτικά και τα υποτιμητικά ουσιαστικά. Οι καταλήξεις που θα παραθέσουμε εδώ χρησιμοποιούνται εξυπηρετώντας σκοπούς αντίστοιχους με της ελληνικής γλώσσας αν προσπαθήσουμε να φέρουμε ανάλογα παραδείγματα στο νου μας.

Πολλές φορές συναντούμε λέξεις στα ιταλικά που παρόλο που έχουν κάποιες από τις καταλήξεις που δίνονται στην συνέχεια δεν ανήκουν στην κατηγορία των “parole alterate” γιατί πλέον έχουν μια δική τους σημασία.

Es. ombrellone δεν είναι απαραίτητα μια μεγάλη ομπρέλα αλλά η ομπρέλα θαλάσσης ή ακόμα  δεν είναι ένα “τζαμάκι” αλλά αυτό που και εμείς αποκαλούμε βιτρίνα κοκ.

Κοιτάζοντας τώρα στον παρακάτω πίνακα θα δούμε πολλές καταλήξεις οι οποίες εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό πχ στην κατηγορία των υποκοριστικών, η χρήση λοιπόν την κατάλληλης κατάληξης για την δημιουργεί μιας λέξης δεν υπάγεται (δυστυχώς ή ευτυχώς) σε κάποιον κανόνα αλλά είναι υπόκειται στο γλωσσικό άκουσμα, αν θα μπορούσε να υπάρχει ένας τέτοιος  όρος.

Categoria della parola base	Categoria della parola derivata	Suffissi	Παρατηρήσεις
Diminuitivi - Υποκοριστικά
Nome fanale bacio Aggettivo bello basso	Nome fanalino bacino, bacettino Aggettivo bellino bassettino	-ino, -etto, -ello, -otto, -icino, -ettino, -ellino	* Η δεύτερη σειρά καταλήξεων αποτελεί ένα συνδυασμό των καταλήξεων της πρώτης σειράς κάτι που συνηθίζεται
Accrescitivi - Μεγεθυντικά
Nome naso Aggettivo facile	Nome nasone Aggettivo facilone	-one
Vezzeggiativi - Χαϊδευτικά
Nome bocca Aggettivo caro	Nome boccuccia Aggettivo caruccio	-uccio
Spregiativi- Υποτιμητικά
Nome avvocato Aggettivo povero	Nome avvocaticchio Aggettivo poveraccio	-accio, -icchio, - acchio, -astro