Pizzicantò ή Ανθρώπινες Πυραμίδες

Πρόκειται για ένα έθιμο που λαμβάνει χώρα κυρίως σε περιοχές της Νότιας Ιταλίας, με διαφορετικές ημερομηνίες και συχνά ονομασίες. Οι νέοι της περιοχής σχηματίζουν έναν κύκλο ενώ κρατιούνται γερά και πάνω τος σκαρφαλώνουν άλλοι νέοι με τρόπο ώστε να δημιουργήσουν μια ανθρώπινη πυραμίδα 3 ορόφων, αφού αυτό γίνει η ανθρώπινη πυραμίδα ξεκινά να κινείται.

Το έθιμο έχει τις ρίζες του αρκετούς αιώνες πίσω ενώ συμβολίζει το όνειρο των παλαιώτερων γενεώ να ξεπεράσουν τα όρια. Στο Palermo το έθιμο είναι γνωστό με την ονομασία Vara di San Caloriu, στη Napoli το έθιμο είναι γνωστό με την ονομασία Pizzicandò o Le Piramidi, σε πολλές περιπτώσεις οι συνοικίες της πόλης διαγωνίζονται μεταξύ τους σχηματίζοντας κάθε συνοικία την δική της ανθρώπινη πυραμίδα.

Ricette di Natale: il capitone

Il capitone è la ricetta di Natale tipica di ogni famiglia napoletana. Non c’è vigilia di Natale a Napoli dove non si mangi il capitone. Si tratta di una specie di grossa anguilla dalle carni molto grasse ma dal sapore insuperabile! La ricetta di Nataletradizionale vuole che il capitone arrivi a casa ancora vivo.  Lo si lascia quindi in attesa della sua ora in un secchio, in una bacinella o in una vasca da bagno. Nei ricordi di Natale di  ogni bambino napoletano c’è sempre un capitone che nuota felice e ignaro del suo destino nella vasca da bagno con cui giocare. Prima che arrivi la mamma e porti il capitone in cucina una volta arrivata l’ora fatale.
Come si uccide il capitone?

Tradizione vuole che venga afferrato  con una mano sulla coda e una al collo e venga sbattutto con la testa sul marmo fin quando non muore. Morte cruenta. E  non sempre nelle cucine moderne  c’è un tavolo di marmo su cui sbattere la testa del capitone.  Un’altra idea sarebbe buttarlo nell’acqua bollente e farlo morire così. Solo che il capitone è viscido e se non tenuto fermo potrebbe sgusciare fuori dalla pentola e ci troveremmo così a rincorrere il capitone per tutta la cucina.  La cosa  più pratica è sicuramente procedere senza troppi scrupoli alla sua decapitazione.  Procuriamoci un bel coltello affilato e diamo un colpo secco al collo, cercando di non guardare negli occhi il povero capitone.  Buttiamo subito via la testa e procediamo alla sua sviscerazione. Attenzione che una caratteristica del capitone è il suo continuare a muoversi  ancora anche da morto, quindi non facciamoci impressione, è normale, non è che ci troviamo di fronte a un capitone riposseduto. Procediamo alla sua sviscerazione con una lima Una volta sviscerato, lavato e asciugato lo posiamo su carta da cucina assorbente per eliminare l’acqua in eccesso. A questo punto il capitone è pronto per essere cucinato.

Come cucinare il capitone?  

 Come si dice a Napoli la morte del capitone è “indorato e fritto”.   Si  taglia il capitone in trance di circa dieci centimetri e le si infarinano da entrambi i lati, si friggono in abbondante olio, si lasciano asciugare sulla carta assorbente, si insaporisce con foglie di alloro e si servono caldissime.

 E per accompagnare?  Ovviamente un bel vino campano!  Stappiamo un Greco di Tufo e allora il capitone troverà davvero la morte sua…
E buon Natale a tutti! E anche al povero capitone sacrificato al Natale.

Zampognari: ιστορία και παράδοση.

Cliccate per leggere l'articolo in italiano.
Για να δείτε βίντεο, κάντε κλικ.


Τι καλύτερο από τη μουσική των Χριστουγέννων από τις γκάιντες στον δρόμο που παίζουν οι αυλήτες ή αλλιώς zampognari; Πρόκειται για το τυπικό έθιμο που ολοκληρώνει το πνεύμα των χριστουγέννων για τους Ιταλούς και προμηνύει τις γιορτές.


Είναι μια παράδοση που δυστυχώς χάνεται σταδιακά, αν και αντιστέκονται πιο έντονα ορισμένες περιοχές της Κεντρικής και της Νότιας Ιταλίας. Οι περιοχές στις οποίες εξακολουθούν να παρουσιάζουν αυλητές είναι: Lazio, Abruzzo, Molise, Campania, Puglia, Basilicata, Καλαβρία και τη Σικελία. Στη Ρώμη, του '800 είχαν κατασκευαστεί ιερές λειψανοθήκες, που ονομάζονται «Madonnelle» στη διάλεκτο, ενώπιον των οποίων αυλητές έπαιζαν και τραγουδούσαν τα  «εννιάμερα».
Παραδοσιακά, οι αυλητές έφτασαν στη Ρώμη στις 25 Νοεμβρίου για την  γιορτή της Αγίας Αικατερίνης, και φιλοξενήθηκαν στις ιδιωτικές κατοικίες, όπου τους προσφέρθηκαν χρήματα, φαγητό και κρασί, ή «η τσάντα της κυρίας.Πρόκειται  για ένα παιχνίδι-προνόμιο που μεταδόθηκε από πατέρα σε γιο, το  οποίο επέτρεπε σε οικογένειες αυλητών να κερδίσουν ένα σημαντικό ποσό για εκείνες τις ημέρες.
Η τσαμπούνα είναι ένα αρχαϊκό πνευστό που παράγει ένα μοναδικό ήχο που δεν πρέπει να συγχέεται με τη γκάιντα, της βόρειας Ευρώπης. Η τσαμπούνα ακόμη και αν έχει γίνει ένα σύμβολο των Χριστουγέννων δεν δημιουργήθηκε για αυτήν την περίσταση αλλά στις αγροτικές περιοχές, χρησιμοποιείται για να συνοδεύσει τη μουσική σε όλα τα στάδια της συγκομιδής, τα πανηγύρια προστάτη, καρναβάλια, γάμους, πομπές κ.λπ.
Κατά τη διάρκεια των ετών, η αυλητές εχουν οργανωθεί και πολλοί έχουν τώρα τη δική τους ιστοσελίδα και προσφέρουν αμοιβή υπηρεσιών ψυχαγωγίας για τους ιδιώτες ή για φεστιβάλ. Στο παρελθόν, οι αυλητές ήταν επίσης ονομάζεται «Orsanti» επειδή συνοδεύόντουσαν και στις παραστάσεις τους, από εκπαιδευμένους χορούς των ζώων, όπως αρκούδες, αλλά και πιθήκους, σκυλιά και πουλιά.

Lo Zampognaro: storia a tradizione

Για να διαβάσετε το άρθρο στα ελληνικά κάντε κλικ.
Για να ακούσετε την μουσική κάντε κλικ.
Cliccate per ascoltare la musica e vedere il video.

Cosa c’è di più natalizio di ascoltare la musica della zampogna provenire dalla strada, affacciarsi e battere le mani agli zampognari? Il suono tipico riesce a creare un’atmosfera unica e a scaldare i cuori riproducendo con un tocco del tutto particolare le canzoni di natale. Si tratta di una tradizione che purtroppo si va gradualmente perdendo, resistendo con maggior forza soprattutto in alcune zone del Centro e Sud Italia. Le regioni in cui sono ancora discretamente presenti gli zampognari sono: Lazio, Abruzzo, Molise, Campania, Puglia, Basilicata, Calabria e Sicilia. Nella Roma dell’800 venivano allestite edicole sacre, chiamate ‘Madonnelle’ in dialetto, davanti a cui gli zampognari si esibivano nelle ‘novene’, ossia musiche della durata di nove giorni.

Tradizionalmente gli zampognari arrivavano a Roma per le novene il 25 novembre, nella festa di Santa Caterina, e venivano ospitati presso le abitazioni private, dove gli venivano offerti soldi, cibo e vino, ossia “il cartoccio della padrona”. Suonare le novene era un privilegio che si trasmetteva di padre in figlio e che permetteva alle famiglie di zampognari di guadagnare una cifra considerevole per quei tempi.

La zampogna è uno strumento arcaico a fiato che produce un suono inconfondibile da non confondere con la cornamusa, la ‘sorella’ nord europea. La zampogna è composta da più canne sonore chiamate chanter. Anche se la zampogna è diventato un simbolo del Natale non nasce come tale e, nelle aree agricole, essa serve per accompagnare in musica tutte le fasi del raccolto, le feste patronali, il carnevale, i matrimoni, le processioni etc.

Spesso alla zampogna si accompagna la ciaramella, ossia il piffero. Nel corso degli anni anche gli zampognari si sono organizzati e oggi molti dispongono di un proprio sito internet e offrono servizio di intrattenimento a pagamento per le feste private o paesane. In passato gli zampognari venivano chiamati anche ‘orsanti’ perché erano accompagnati nelle loro esibizioni da animali addestrati ballanti, come appunto orsi ma anche scimmie, cani e uccelli.

Χριστούγεννα στην Ιταλία, έθιμα..

Οι εορτασμοί για τα Χριστούγεννα στην Ιταλία έχουν δύο ρίζες: τις παγανιστικές γιορτές της ρωμαϊκής εποχής και τις χριστιανικές παραδόσεις. Στην εποχή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η μεγαλύτερη γιορτή ήταν τα Saturnalia, μια γιορτή του χειμερινού ηλιοστασίου. 
Μια ωραία παράδοση που αναβιώνει στην Ιταλία είναι και ο εορτασμός των Χριστουγέννων, με τους zampognari, αυτούς δηλαδή που παίζουν πίπιζα κατεβαίνοντας από τις περιοχές Abruzzo και Calabria και μεταδίδοντας την ευφορία των γιορτών με γνωστά παραδοσιακά ιταλικά τραγούδια. 

Στη Ρώμη, παίζουν σε πολλές περιοχές, όπως στη μεγάλη Χριστουγεννιάτικη αγορά στην Piazza Navonaκαι στην είσοδο της πλατείας του Αγίου Πέτρου.
Οι Ιταλοί δίνουν μεγάλη σημασία στη φάτνη και περίτεχνες φάτνες στήνονται παντού με όλους τους πρωταγωνιστές της γέννησης, φτιαγμένους με φροντίδα από τεχνίτες που ειδικεύονται σε αυτό. 

Συχνά, δεν είναι μόνο η φάτνη, αλλά και όλο το σκηνικό της Αγιας Νύχτας, όπως λίμνες, ποτάμια, δέντρα, τα φώτα της Βηθλεέμ στο βάθος, άγγελοι που κρέμονται από ψηλά, και, πότε - πότε, ακόμη και ντόπιες ηρωικές φιγούρες που έτσι «συμμετέχουν» στη στιγμή της γέννησης. 

Οι ωραιότερες φάτνες στήνονται στη Νάπολη, μέσα στις εκκλησίες και ορισμένες φορές γίνονται διαγωνισμοί για την ωραιότερη φάτνη. Σε ορισμένες περιοχές την παραμονή των Χριστουγέννων το δείπνο αποτελείται κυρίως από ψάρι. 

Όπως και σε άλλες χώρες, οι πιστοί περιμένουν το βράδυ των Χριστουγέννων για να μεταλάβουν και δεν τρώνε κρέας. 

Για να εορταστεί όμως η παραμονή κατάλληλα, σε ορισμένα σπίτια, ίσως δείτε και δέκα διαφορετικά ψάρια στο τραπέζι. Συχνά το ψάρι συνοδεύεται από σαλάτα με φακές. Στη Ρώμη, το παραδοσιακό πιάτο της παραμονής είναι το Capitone, ένα μεγάλο χέλι, ψητό ή τηγανητό.
Κοινά σε όλη την Ιταλία είναι τα Χριστουγεννιάτικα γλυκά, όπως το panettone (κέικ με ζαχαρωμένα φρούτα), το torrone, (μαντολάτο), και το panforte(με πιπερόριζα). Όλα τα Χριστουγεννιάτικα γλυκά περιέχουν αμύγδαλα και καρύδια.
Για πολλές γενιές ο Αγιος Βασίλης της Ιταλίας στις περισσότερες περιοχές ήταν ένα πρόσωπο του ιταλικού φολκλόρ, η Befana, που μοίραζε δώρα στα παιδιά στις 6 Ιανουαρίου, την ημέρα των Φώτων.

Σε άλλες περιοχές, όπως η Βενετία κι η Μάντοβα, τα δώρα μοιράζει η Αγία Λουκία, ενώ σε άλλες περιοχές τη δουλειά του Αγιου Βασίλη είχε αναλάβει ο μικρός Ιησούς. Τώρα, πια, βέβαια, και οι Ιταλοί πιστεύουν στον `Αγιο Βασίλη τον οποίο αποκαλούν Babbo Natale.